Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SYLWETKI

Wszystkie 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016
Sortuj alfabetycznie | Sortuj numerami

POLSKI DODEKAFONISTA

[1/1997]

W listopadzie ub. roku przypadła 100. rocznica urodzin zapomnianego, choć wybitnego i niezwykle oryginalnego kompozytora, Józefa Kofflera, który jako pierwszy w Polsce tworzył w technice dodekafonicznej i należał do europejskiej czołówki muzyki awangardowej. Czytelnikom, nie obznajomionym z terminem dodekafonia wyjaśniamy (na podstawie „Słowniczka muzycznego” Jerzego Habeli), że cechą dodekafonii, czyli techniki dwunastodźwiękowej (po grecku dodeka znaczy dwanaście), atonalnej, serialnej, jest brak centrum tonalnego dzięki równouprawnieniu wszystkich 12 dźwięków oktawy, w przeciwieństwie do tradycyjnej techniki tonalnej, opartej na tonacjach durowych i molowych. Technika serialna, dająca niemal nieograniczone możliwości kompozytorskie, wykształciła się z początkiem XX wieku, a jej najważniejszymi przedstawicielami byli A. Schoenberg, A. Berg i A. Webern.
Józef Koffler urodził się w roku 1896 w Stryju, w rodzinie kupieckiej. Studiował we Wiedniu, a od 1924 r. żył i tworzył we Lwowie. Był tu profesorem Konserwatorium, pracował w Polskim Radiu jako recenzent muzyczny. Jako kompozytor, poza Lwowem, nie był w Polsce uznawany. Ceniono go natomiast w Europie, pozostawał w bliskim kontakcie z twórcami dodekafonii. Jego utwory grano na międzynarodowych festiwalach muzycznych (Oksford 1931, Amsterdam 1933, Londyn 1938).
W roku 1941 musiał uciekać ze Lwowa, ukrywał się w Wieliczce, został jednak z żoną i synkiem zamordowany przez Niemców w okolicach Krosna.
W czasach komunistycznych twórczość Kofflera była zakazana, jako „formalizm”. Do dziś jego dzieła są mało znane, część zaginęła. Możliwe, że jakieś utwory są jeszcze do znalezienia w lwowskich archiwach.
Ostatnio, w listopadzie ub.roku odbył się we Lwowie II Międzynarodowy Festiwal Muzyki Współczesnej „Kontrasty”, a rozpoczęto go prapremierą (!) IV Symfonii Kofflera z 1940 r. Nb. festiwal ten zakończyło wykonanie „Requiem Polskiego” Krzysztofa Pendereckiego, o czym piszemy w innym miejscu tego numeru.
A.Ch.