Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SYLWETKI

Wszystkie 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016
Sortuj alfabetycznie | Sortuj numerami

MARYNA MNISZCHÓWNA (OK. 1588 – 1614)

[1/1996]

W bieżącym roku przypada 390. rocznica koronacji Maryny Mniszchówny na carycę moskiewską (1606 r.). O niezwykłej tej historii warto wspomnieć także z dwóch powodów: z racji miejsca pochodzenia oraz miejsca jej niezwykłego ślubu.
Maryna była córką Jerzego Mniszcha, twórcy znaczenia politycznego swego rodu. Jerzy Mniszech był wojewodą sandomierskim i zaufanym dworzaninem króla Zygmunta Augusta. Był właścicielem wielu dóbr (choć nie należał do największych polskich magnatów), przede wszystkim Laszek Murowanych w powiecie samborskim, wziętych w posagu za żonę Tarłównę (do Tarłów należał niegdyś także Tenczynek k. Krzeszowic). Zamek w Laszkach bogato wyposażony, otoczony wspaniałym parkiem, stał się jedną z najpiękniejszych rezydencji polskich tamtych czasów.
Maryna urodziła się w 1588 lub 1589 r. (prawdopodobnie) w Laszkach Murowanych, wychowała się w Samborze. Tutaj poznał ją pretendent do korony moskiewskich carów, znany w historii pod imieniem Dymitra Samozwańca, domniemanego syna Iwana Groźnego. Ujęty urodą Maryny i pozycją jej ojca, oświadczył się, a ślub per procura odbył się 22 listopada 1605 r. w Krakowie, w kamienicy tzw. Bonerowskiej przy Rynku Głównym (dziś nr 9), która była wtedy własnością jej krewnych Firlejów. Uczestników uroczystości ślubnej było tak wielu, że musiano wykorzystać także sąsiednią kamienicę, wykuwając naprędce przejścia.
W 1606 roku odbył się uroczysty wjazd Maryny do Moskwy i koronacja (18 maja). Niestety w kilka dni później car Dymitr został zamordowany, Maryna zaś zesłana. Potem jeszcze krótko była żoną drugiego Samozwańca (uznając go za tamtego pierwszego, miała z nim syna), ale i ten został zabity. Sama zmarła lub została zamordowana w r. 1614 w Kołomnie, gdzie się ukrywała. Jej synka powieszono.
Maryna Mniszchówna stała się bohaterką niezliczonych utworów literackich, nie tylko polskich i rosyjskich, ale i zachodnioeuropejskich. Autorem jednego z nich był Artur Potocki z Krzeszowic, pierwszy właściciel krakowskich „Baranów”.
A.Ch.